Nowhere to Turn: The Situation of Dom Refugees from Syria in Turkey

The aim of this report is to shed light on the situation of Dom refugees and related groups from Syria in Turkey, examining their needs for assistance and the socio-economic, political and legal challenges facing them since their arrival. The report is available here. 

Egypt’s Invisible Gypsies by Alexandra Parrs, American University in Cairo, Egypt

                                                                                                                                                                                                    Syrian Dom Refguees in Turkey by Kemal Vural Tarlan

The Gypsies living almostly in all countries of the world are having difficult days due to civil wars and conflicts happened in recent years.  This ancient nation has conveyed that “hard times” to future generations with the magic of promise by carrying massacre and pains which they have lived in war and civil wars of the World in their social memories for hundred years. What Gypsies have lived in wars and civil wars especially for one hundred years have always been ignored. They have been lack of written materials to make their voices be heard. For a long time, they have carried mass deaths  they lived in auschwitzs to young generations with elegies. Then in 90s years, “Middle and East Europe” turned into a welter of blood with the breaking up of east block. In the civil war lived those days, thousands of them were slaughtered by racist fanatics and one hundred thousands of them were enforced to leave their homes and countries. Today, they have been brushing up against discrimination, abuse and threat in many countries of the World.


Nowadays, Gypsies, helpless people of Middleast, are in desperate straits.

Before the occupation of America to Iraq, there was a famous Gypsy district close to Ebu Ghraib district which was well known with its torture shelters. What happened to Gyspy origin “Ghagar” community is a significant example of what those Gypsies have lived wars and civil wars. In Saddam Period, almostly with their fifty thousand population they endeavoured to live by music and dancing in wedding ceremonies and entertainments with their language.

With the corruption of American oppucation and regime, homes and work places of regime supporters, ethnic and religional minorities and holy places were destroyed. Ghadars had also their shares of this destruction. Their districts were completely destroyed and their homes were burned. Either women and kids were exposed to this violence and they were enforced to migrate their homes. Any kind of violence was used to women including sexual violonce. In this chaotic order after occupation, Gypsies were exposed to many barbarian attackes by radical groups like Shia militants and Al Qaeda. Thousands of women, children and men were lost their lives after these attacks. Iraq management kept quiet about these attacks. These attacks were so brutal that a lot of Gypsies were slaughtered according to a Arabic method based on killing the people by using sword on their necks meaning savagely death and hate and victim is lower and no worth. Today, one person or more in each Gypsy family have been definitely slaughtered by this fanatic groups. As a result of Iraq’s government’s turning a blind eye to these massacres, thousand of Gypsy families had to leave their villages and cities and took shelter in crowds of big cities. They were enforced to have interested in illegal works like mendicancy, robbery, prostitution. The large part of them had to nomadize again due to the discrimination implemented to these communities in areas they went. Most of them were relegated to out of country. Ablers of new regime have said that “There is no place for alcohol sellers and whores in a Islamic country.”  The leaders of radical shiah groups today are oftenly warning Gypsies to behave ethical and carry out Islamic traditions. They are making people provoke against Gypsies by telling them their girls are walking around naked, dancing and buying and using alcohol and drug. According to “Institute for International Law and Human Rights” report and in articles of Iqbal Tamimi who is “Arab Women Media Watch Centre” director and journalist, it is implied that Gyspies’ life conditions are getting worse and ones of them who left the places they have lived and started to nomadize are helpless and under threat. It is also reported that women are under the threat of sexual attack.

       Although there is two and half million Gypsies in Egypt, there is no official birth records and ID numbers of majortiy of them. There are Dom (Gypsy) groups populated almosty hundred thousand in many cities like Cairo and Alexandria and Doms who are socially isolated have been enforced to live in poor areas of Egypt. They have been enforced to live in Nil valley around dirty raceways  in very bad homes and they are mostly working in daily works such as metal working, fortune telling and dancing.

       After the corruption of Mubarek in 2011, many Gypsies in Nil shore have pit their hopes on revolution but in a short time it has become clear that “better the devil you know than the devil you don’t”. Islamists gaining strength do not see ethnic and religional minorities as equal as them. The latest developments lived made these people’ uncertainties increase about their future. There has news about attacks to Dom groups especially in Sinai and Alexandria.

         As a result of the war which started in March of 2011 in Syria and became in its third year, millions of people from many ethnic groups had to leave their homes. Some of them have migrated comparatively safety cities in which there is less conflict and millions of Syrian people have left their country and had to take shelter in neighboring countries. There has been nearly above five hundred thousand settled and semi-nomadic Gypsies living in Syria who have gone everywhere of Syria and have been called as Dom, Dummi, Nawar, Gurbet and Zott. According to the information of Gypsies sheltered from Syria to Turkey, Gypsies have been exposed to violence between both regime and opponents as they have stayed neutral to these two groups’ conflicts. They also have been enforced to migrate and their homes and properties have been destroyed and plundered. As a consequence of air attacks made to Aleppo, there has been so many people died in districts such as Al Hamidiyah and Esrefiye in which there has been so many Gypsies living and these districts are completely evacuated today. The huge numbers of families coming by having migrated have been trying to live in cities’ lines close to the border in their tents. The oldest one of them has said: “Whenever war comes out, it aches us. Nobody wants us, Doms. People see us as their enemies in Iraq, Lebanon and Syria now. They say “You are reprobate, thief and you are playing drums and drinking alcohol” but actually they are the real thieves as they have stolen everything of us. Assad has dropped bomb to our homes. Wife and children, everyone is hungry. We need water of Firat river.” Specially in recently, strengthening groups associated with Al Qaeda, have started to use violence Gyspsies also in the places under their control. They are disseizing and using violence until Gypsies die due to the fact that they are not “enoughly Muslim.” As days pass, these groups which have been implementing conflicts in terms of denominational and religional motives are increasing the use of violonce to communities having different beliefs. Gypsy communities especially having Alewi Bektashi belief are enforced to live as immigrants by sheltering to regions  under control of regime or peripheral countries by leaving their homes in cities such as in Aleppo, Hama, Homs due to pressures of radical Islamists. Ali and his family one of those sheltered to Turkey and they are living in a tent and oftenly they are changing their place. Ali says they are Alewi and adds this: “We have no chance to live there today. In the past nobody was interested who was Alewi or Sunni, but now blood has appeared. Everyone disseizes of each other. They have not liked us as we are refugees. Now we are also escaping as we are Alewi. Ali also has said that Jihadist has amputated one boy’s hand with the reason of burglary and lastly they have rapidly started to migrate to peripheral countries because of battle royals and health and nutritional deficiency. Ali has kept on his speech by telling that hundreds of Gypsies have sheltered to the countries such as Turkey, Lebanon, Jordan and Iraq each day. Finally he says that “we are already homeless birds, now again we have taken to the roads.”

   Though there is not exact number about Gypsies sheltered from Syria to Turkey, it is determined in conventions that there is ten thousands Gyspies of Syrian refugees.

     We are talking with 84 year-old Fatma grandma about Gypsies in Syria and Middleeast. They are fifty persons with grandma’s children, grandchilds and relatives in total. Fatma grandma has experienced his nearly centuries-old life as nomadic in different countries of Middleeast. “We were in Aleppo in winters and other seasons we were migrant settlers in Turkey, Syria, Iraq and Lebanon. We have relatives in everywhere but we have also borders and gendarmeries. In the past we even went each other’s weddings.” Her small brother is already living in Urfa. “As we were young, we oftenly used to come here in wheat period. There were no mine and wire those days. Then when it was enclosed with wire, some of us stayed here, others stayed different places. We started less oftenly to come but intermarried.  Our grands always used to come and go.” I asked “what about war?” “War has always been there ever since I could remember. Yes, war has been and so our tribe has been driven away any other places. We are poor people. We are living as halfly hungry and halfly full. Due to the war in Lebanon, some of our relatives have went far away, some of them reached even Jerusalem and some of them have been lost. I had a sister in Iraq. She  escaped from Saddam’s war. They killed her children and she came to Aleppo. They bombed our homes in the belief that there were terorists. I do not know where she is now but her kids are in Urfa.” She told these last words with a trembling voice from sadness.

    Mehmet, the son of Fatma grandma says: “We are trying not to stay hungry. We were collecting and selling scraps in Aleppo. When the war broke out, opponents came to our districts and they got our homes and seized the cars. They said us to get away from here and they humilitaed us . They told we were irreligious. After that, conflicts started and my brother lost his leg.” And then he is showing his 20 year old brother lying with his chopped leg from above of knee in the tent.


    There are so many family living in Antep trying to resist the destroying effect of time by sheltering in wrecks of Armenian homes of this ancient city. There is family of twelve persons living in a home out of door and window. They took sheltered from Esrefiye district of Aleppo to these places. They are endeavouring to live in a place of these ruins and trash piles collected by children, which is situated in narrow street across the old church. Except young women and babies, almostly everyone is collecting garbages in order to sell them. If they can not sell them, left is lighted in stove. Glasses and doors of old stone houses are closed with nylons and water is taken from the close mosque. A baby less than fourty days old is wrapped with rags and trying to hold on for dear life in the mother’s bosom in a home there is no stove. Father tells: “I am working as tailor but there is no work, so I collect paper, rubber in garbages of streets. If there was a job, I would rent a small house and buy milk and food for my baby.

    A Dom who is called as Muharrem has spoken to Al Jazeera says that he is coming from Haydariyah district of Aleppo to Istanbul. After he has told they has had to leave their properties and escape after the war, he has added this: “The situation is so critical there. Both opponents and state hit us. The poor people are mosty affected from this situation. As we are just staying in our homes, a bomb is exploding over our heads.”

As a result of civil war lived in Syria, Dom groups have taken shelter in countries like Lebanon, Jordan and Iraq. Catherine Mourtada who spoke from Voice of America to Cecily Hilleary in 2013 indicated that there had been so many Dom groups escaped from Damascus to Beirut and the ones lived Lebanon had been so poor. Moreover, she added that they had to help their relatives comed from Syria was the reason why the life became harder for them. Miss Catherine has also written in our correspondences that “Syrian Doms have paid big price for wars and Doms living in peripheral countries have also had the responsibility of the war as a result of the fact that Syrian Doms had to come and shelter these relatives’ homes who have been living in very bad conditions.”

       Consequently, Gypsies have always become the victims of “civil wars” beetween  nations, ethnical and religional groups whom they have lived together with for centuries. Today, what do new managements and political structures reshaped as a result of civil insurrections in Middleeast think about the future of religional and ethnical minorities  including Gypsies? This question is not answered yet. Unless it is guaranteed that these people will live in “peace and equality” with their own right of humanitarian life in this new system, multi cultural structure of Middleeast will be fastly deformed. 


Helpless people of Middle East: Gypsies are in tight spot - By Kemal Vural Tarlan |Cairo Post


    The flamenco version of the Roma-anthem “Djelem, Djelem” is dedicated to their struggle to survive…

The war in Syria is now in its 3rd year. İt has already caused more than 100.000 deaths…

Many Syrian refugees, especially the Gypsies, are still ignored… They try to survive between the battlefronts or in refugee camps in neighbouring countries. These people are innocently suffering the consequences of this war, exposed to discrimination, hunger and ignorance...

    Roma-marşı "Djelem, Djelem" ve flamenko versiyonu Çingenelerin Ortadoğu’da hayatta kalmak için verdikleri mücadelede adamıştır…

Suriye'de iç-savaş 3'üncü yılında artık. Şimdiden 100.000 fazla kişinin ölümüne neden oldu...

Suriyeli mülteciler özellikle de çingeneler hala göz ardı ediliyor. Çingeneler savaş cepheleri arasında, komşu ülkelerde ve mülteci kamplarında hayatta kalmak için mücadele ediyor. Bu masum insanlar; savaşın acı sonuçlarıyla ayrımcılık, açlık ve cehalet maruz kalıyor.

Roma anthem "Djelem, Djelem" in flamenco version by Arca de Noé. With Steve Berteletti Martin, Marco Marusic, Maria Jose Martin Morales. Photos by Kemal Vural Tarlan. Recorded by Manuel Angel Rojas LlanoRita Movsesian & Arca de Noé - "Djelem,Djelem"


    Ortadoğu’nun  Kimsesizleri, Çingeneler, Zor Durumda! 

Ortadoğu’nun neredeyse her ülkesinde yaşayan Çingeneler, son yıllarda yaşanan iç savaşlar ve çatışmalar nedeniyle çok zor günler yaşıyor. Bu kadim halkın Ortadoğu’da ki savaş ve iç-savaşlarda yaşananları, toplumsal hafızlarında yer edinmiş bu zor zamanları, onlardan dinlemek için, ne zamandır, Suriye sınırında ki kentlerde izlerini sürüyorum. Sınırı geçebilenler sığındıkları kentlerin yanı başına derme çatma çadırlarda ve harabelerde yaşamaya çalışıyorlar. Evet, Ortadoğu’nun kimsesizleri, Çingeneler, zor durumdalar.  

Özellikle son yüz yıldır dünyada yaşanan savaş ve iç savaşlarda yaşadıkları hep göz ardı edildi, bu halkın. Seslerini duyuracakları araçlardan yoksundular. Nazi kamplarında yaşadıkları kitlesel ölümleri, uzun süre, ağıtlarla taşıdılar  genç kuşaklara. Sonra doksanlı yıllarda, doğu blokunun çözülüşüyle birlikte kan gölüne döndü “Orta ve Doğu Avrupa” yaşanan iç savaşlarda binlercesi ırkçı fanatik tarafından  katledildiler, yüz binlercesi evlerini ve yurtlarını terk etmek zorunda kaldılar. Daha on yıl önce, Amerika’nın Irak’ı işgalinden sonra, işkence haneleriyle ünlü Ebu Ghraib mahallesi yakınlarında ünlü bir Çingene (Gajar) mahallesi vardı. Bağdat’ta yaşayan Çingene kökenli “Gajar” topluluğunun başına gelenler, bu toplulukların savaşlarda ve iç-savaşlarda yaşadıklarının küçük bir örneğiydi. Saddam döneminde yaklaşık 50 bin nüfusuyla, kendi dilleriyle düğün ve eğlencelerde müzik ve dans ederek yaşamaya çalışıyorlardı. Amerikan işgali ve rejimin yıkılmasıyla birlikte, rejim yandaşlarının, etnik ve dinsel azınlıkların evleri ve işyerleri, dini mekanları tahrip edildi. Bu talanda Gajarlar da nasiplerini aldı. Gajarların yaşadıkları mahalleler tamamen talan edilip, evleri yakıldı, kadın çocuk demeden şiddete maruz kaldılar ve bu insanlar evlerinden göç etmek zorunda kaldılar. Kadınlara cinsel şiddet de dahil olmak üzere her türlü şiddet uygulandı. Çingenler işgalden sonraki çatışmalı süreçte, Irak genelinde Şii militanlar ve El-Kaide gibi radikal gruplar tarafından çok sayıda vahşi saldırıya maruz kaldılar. Bu saldırılar sonucunda binlerce kadın, çocuk ve erkek hayatını kaybetti. Irak yönetimi bu saldırılara sessiz kaldı. Bu tür saldırılar o denli vahşileşiyordu ki; Arap geleneklerine göre kılıç kullanılarak bir insanı ensesinden kesip öldürmek, kurbanın değersiz ve aşağı sosyal gruplarda olduğu anlamına gelir, nefret ve vahşice ölümü ima eden bu yöntemle pek çok Çingene katledildi. Bu gün Irakta her Çingene ailesinden bir yada bir kaç kişi bu fanatik gruplar tarafından katledilmiştir. Bu katliamlara Irak hükümetinin göz yuması sonucu binlerce Çingene aile yaşadıkları köyleri ve kentleri terk edip büyük şehirlere kalabalıklar arasına sığındı. Dilencilik, hırsızlık, fuhuş gibi yasal olmayan işlerle uğraşmak zorunda bırakıldılar. Büyük bir bölümü de gittikleri her yerde, bu topluluklara uygulanan ayrımcılık yüzünden, yeniden göçebe hayata geçmek zorunda kaldı. Pek çok grup da ülke dışına sürüldü. Yeni rejimin muktedirleri “bir İslam ülkesinde alkol satıcılarına ve fahişelere yer yoktur” diyordu. Bu şiddete maruz kalan bir Çingene “İşgalden sonra, şimdi Iraklılar Müslüman olduklarının farkına vardı, benim burada yaşamam zor hale geldi” diyordu. Bu gün, radikal Şii grupların liderleri sık sık Çingeneleri ahlaka uygun davranmaları ve İslami yaşam koşullarını yerine getirmeleri için uyarıyor. Kızlarının çıplak dolaştığını, dans ettiklerini, alkol ve uyuşturucu satıp kullandıklarını söyleyerek toplumu Çingenlere karşı kışkırtıyorlar.

Mısır’da ise yaklaşık iki buçuk milyon Çingene bulunmasına rağmen, bunların büyük çoğunluğunun doğum kayıtları, kimlik kartları resmi olarak bulunmuyor. Kahire ve İskenderiye gibi pek çok şehirde nüfusları yüzbinleri bulan Dom (Çingene) grupları yaşamaktadır. Sosyal olarak izole edilen Çingene grupları Mısır’ın yoksul bölgelerinde yaşamak zorunda bırakılmışlardır. Nil vadisinde, kirli su kanallarının çevresinde son derece kötü evlerde yaşamaktalar. Daha çok metal işçiliği, dansçılık, falcılık gibi gündelik işlerde çalışmaktalar

2011 yılında Mübarek’in devrilmesinden sonar, Nil kıyısında ki pek çok Çingene devrime büyük umutlar bağlamıştı ama kısa zamanda “gelenin gideni arattığı” güçlenen İslamcıların etnik ve dinsel azınlıkları kendilerine eşit görmeyecekleri ortaya çıktı. Yaşanan son darbeyle de geleceğe dair belirsizlik artı. Son günlerde, özellikle, Sina ve İskenderiye de Dom gruplarına saldırı haberleri gelmekte.

Mart 2011’de Suriye’de başlayan ve üçüncü yılına giren savaş sonucunda her etnik gruptan milyonlarca insan yaşadıkları yerlerden ayrılmak zorunda kaldı. Bir kısmı çatışmaların daha az olduğu, nispeten güvenli kentlere göç etti, bir milyonu aşkın Suriyeli de ülkelerini terk edip, komşu ülkelere sığınmak zorunda kaldı. Suriye’nin nerdeyse her yerine dağılan, Dom, Dummi, Nawar, Kurbet, Zott gibi adlarla anılan, yerleşik ve yarı göçebe beş yüz binin üzerinde Çingene yaşıyordu, bugün Suriye’den ülkemize sığınan Çingenelerin verdikleri bilgilere göre; üç yıldır süren savaş ve çatışmalı durum nedeniyle, Çingenelerin rejim ve muhalifler arasında ki çatışmalarda tarafsız kalmalarından dolayı, hem rejim hem de muhalifler tarafından göçe zorlanmakta, evleri ve malları yıkılıp yağmalanmaktadır. Halep’e yapılan hava saldırıları sonucu Çingenlerin yoğunluklu yaşadığı Haydariye, Eşrefiye gibi mahallerde pek çok ölüm olmuş, bu gün bu mahalleler tamamen boşalmış durumdadır. Buradan göç edip gelen onlarca aile Birecik’te Fırat’ın kenarında çadırlarını kurmuşlar ve burada yaşamaya çalışmaktadırlar. İçlerinde yaşlı olan “ne zaman savaş olsa bize gelip dokunuyor, biz Domları kimse istemiyor. Irak’ta Lübnan’da şimdide Suriye’de il bize düşman oluyorlar. Siz namussuzsunuz, Hırsızsınız, içki içip davul çalıyorsunuz diyorlar, oysa asıl hırsız onlar bizim her şeyimizi çaldılar. Esat da evlerimizi bombaladı. Şimdi çoluk çocuk aç, Fırat’ın suyuna muhtacız, diyor. Özellikle son dönemde güçlenen El Kaideyle ilişkili gruplar denetimlerinde ki bölgelerde Çingenelere karşı da şiddet kullanmaya başlamış “yeterince Müslüman” olmadıkları gerekçesiyle evlerine el koyup, ölümlere varan şiddet uygulamaktadır. Çatışmaları mezhepsel ve dinsel saiklar üzerinden yürüten bu gruplar farklı inançlardaki topluluklara şiddet uygulamayı gün geçtikçe artırmaktadır. Özellikle Alevi – Bektaşi inanca sahip Çingene toplulukları radikal İslamcıların baskılarından dolayı Halep, Hama, Homs gibi kentlerde  yaşadıkları evleri bırakıp ya rejim denetiminde ki bölgelere yada  çevre ülkelere sığınıp göçebe olarak yaşamak zorunda kalmaktadırlar. İslâhiye’de rastladığım bir grup Alevi olduklarını söyleyip Hacı Bektaş törenlerine katılmak için yola çıkıyorlardı. Ali ile çadırı sökerken ayak üstü konuştum; “Bizim için yaşama şansı kalmadı oralarda, eskiden kimin Alevi kimin Sünni olduğuna kimse aldırmazdı şimdi kan girdi araya, her kes birbirinin malına mülküne el koyuyor. Göçeriz diye bizi zaten sevmiyorlardı, şimdi bir de  Alevi olduğumuz için kaçıyoruz, diyor. Hava saldırıları sonucunda ölümler ve ağır yaralanmalar olduğunu, Cihatçıların hırsızlık yaptığı gerekçesiyle, bir çocuğun ellini kestiğini, şiddetli çatışmalar, sağlık ve besin yetersizliği nedeniyle, son günlerde, çevre ülkelere hızla göç etmeye başladıklarını. Türkiye, Lübnan, Ürdün ve Irak’a her gün yüzlerce Çingenenin sığındığını söylüyor. Ali son olarak da; “zaten yuvasız kuşlardık, şimdi yine yollara düştük, diyor.

Suriye’den ülkemize sığınan Çingene sayısına net veriler olmamakla birlikte sadece, Urfa’da on binin üzerinde Suriyeli sığınmacı Çingene’nin olduğu resmi toplantılarda dile getiriliyor. Suriye ve Ortadoğu’da ki Çingenleri asırlık Fatma nineyle konuşuyoruz. Antep’te ağırlıklı olarak Çingenelerin yaşadığı Şirinevler mahallesine yakın boş bir araziye çadır kurmuşlar. Çocukları, torunları ve akrabalarıyla yaklaşık 50 kişiler. Fatma nine yaklaşık bir asırlık ömrünü Ortadoğu’nun çeşitli ülkelerinde göçer olarak geçirmiş. “Kışları Halep’te diğer mevsimleri ise Türkiye, Suriye, Irak ve Lübnan’da konar göçerdik, her yerde akrabalarımız var. Bakmayın şimdi sınırlar, jandarmalar var. Eskiden bir birimizin düğünlerine bile gelirdik, diyor. Zaten küçük erkek kardeşi Urfa’da yaşıyormuş. “Gençken buralara, buğday zamanı, çok gelirdik o zamanlar sınırda tel, mayın yoktu, diyor. Sonra tel çekilince, kimimiz burada kaldık, kimimiz başka yerlerde, daha az geldik ama kız alıp verdik. Büyüklerimiz hep gelip gitti, diye ekliyor. Peki ya savaş, diyorum. Savaş hep vardı, kendimi bildim bileli. Savaş vardı çünkü bizim kabiledekiler savaş yüzünden hep oraya buraya savruldular. Biz fakir milletiz. Yarı aç yarı tok yaşarız. Lübnan’da savaş yüzünden bir kısım akrabalarımız ta ötelere gitti, kimi Kudüs’te kadar ulaştı,  kimi kayıp oldu. Irakta bir bacım vardı, Saddam’ın  savaşından kaçtı, çocuklarını öldürdüler, Halep’e geldi. Evlerimizi bombaladılar teröristler var diye. Şimdi nerde bilmiyorum, çocuklar Urfa’da diyor ve sesi titriyor.

Fatma ninenin oğlu Mehmet, “biz ekmeğimizin derdindeyiz, hurda toplayıp satardık Halep’te, savaş çıkınca, bizim mahallelerimize muhalifler geldiler. Evlerimize girip, arabalarımıza el koydular. Bize buradan gidin diyorlardı. Bizi hor görüyor, siz dinsizsiniz diyorlardı, sonra çatışmalar başladı, kardeşimin bacağı koptu, diyor. Yirmili yaşlardaki kardeşini gösteriyor, dizinin üzerinde kopmuş bacağıyla çadırda yatıyor.

Antep’de zamanın yıkıcı etkisine direnen, kadim kentin Ermeni evlerinin harabelerine sığınmış pek çok aile. Kapısız ve penceresiz evde on iki aile yaşıyor. Halep’in Eşrefiye mahallesinden buralara sığınmışlar. Kentin merkezinde ulu bir mabettin, karşısında bu dar sokakta ki harabelerin içinde, çocukların çöplerde topladığı  çöp yığınlarının içerisinde yaşamaya çalışıyor. Genç kadınlar ve bebekler dışında neredeyse her kes çöp topluyor. Satılabilenler satılıyor, geri kalanlar sobada yakılıyor. Eski taş evlerin çamları kapıları naylonlarla kapatılmış, su yakındaki camiden alınıyor, elektrik yok, mutfakta kap kacak yok, küçük tüpler boş. Küçük çocuklar sokakta yakılan ateşin başına ısınmaya çalışıyor. Kırkını çıkarmamış bebek paçavralara sarılmış, sobasız bir odada annesinin kucağında yaşama sıkı sıkıya sarılmış. Babası; “Benim mesleğim terzi, ben terziyim, ama iş yok sokakta çöplerde kağıt, lastik topluyorum, iş olsa bir göz ev tutar bebeğime süt, mama alırım.” diyor.

Sonuç olarak; Çingenler yüzyıllardır birlikte yaşadıkları halklar, etnik ve dinsel gruplar, arasında çıkan  "iç savaşların" kurbanları oldular. Ortadoğu’da halk ayaklanmaları sonucu yeniden şekillenen ülkelerde ki yeni yönetimler ve siyasal yapılar Çingenler dahil olmak üzere dinsel ve etnik azınlıklarla ilgili gelecekte ne düşünmektedirler? sorusu ortada durmaktadır. Kurulacak olan “yeni düzen” bu insanların "barış ve eşitlik" içinde insanca yaşama hakkı teminat altına alınmadığı sürece Ortadoğu'nun çok kültürlü yapısı hızla deforme olacaktır.

Kemal Vural Tarlan - Belgesel Fotoğraf Sanatçısı


Rifugiati Siriani İgnorati: Gli Zingari 

by Kemal Vural Tarlan -  Documentary Photographer

Il 17 dicembre 2010, in Tunisia un giovane laureato, venditore ambulante, diede inizio a quella che è conosciuta comunemente come "Primavera Araba". Questa rivolta partita da una strada araba si diffuso poi in tutto il Medio Oriente. Come risultato, diversi regimi dittatoriali nel Medio Oriente, al potere da quasi mezzo secolo, persero uno a uno il potere. Quando i disordini arrivarono nel 2011 in Siria, si ipotizzava che anche il regime Baas sarebbe caduto rapidamente. Al contrario, il regime siriano è tuttora in piedi, dati alcuni motivi come la religione, la diversità etnica della Siria, la posizione geografica, i collegamenti politici tra i diversi gruppi sotto il regime Baas e la stabilità internazionale.

 Il conflitto è ora al terzo anno ed ha causato oltre 70.000 morti in Siria. Milioni tra i vari gruppi etnici hanno dovuto lasciare le proprie case e città. Oltre un milione di Siriani hanno lasciato il paese per fuggire nelle nazioni limitrofe, e alcune sono stati obbligati ad immigrare in città relativamente più sicure fuori dalla Siria. Oggi, stanno cercando di sopravvivere in campi e appartamenti nei paesi vicini. Per oltre un anno, ho condotto un documentario fotografico riguardo ai Siriani conosciuti come "ospiti" in città vicine ai confini siriani, e come rifugiati o richiedenti asilo dalla legge internazionale. Li ho fotografati mentre lavoravano nelle fattorie o mentre sudavano dalla paura attraversando quotidianamente i campi minati, nelle loro tende o in lacrime in un appartamento. Più recentemente, ho provato a fotografare ogni momento della loro vita, come testimonianza di una storia. La realtà del popolo siriano in questa stessa regione, assieme e divisi in diverse etnie, fedi e culture.

 In mezzo a questi popoli e comunità, c'è un antico gruppo che non solo vive qui dal Medio Evo, ma anche diffuso in tutto il mondo. Ci sono centinaia di migliaia di zingari, conosciuti come Dom, Dummi, Nawwar, Kurbet e Zott, capaci di parlare diverse tra le lingue locali, oltre al curdo, il domari, il turco e l'arabo. Questi gruppi zingari vivono nomadicamente in tutta la Siria e si sono stabiliti, insediati ed integrati con le popolazioni locali. All'inizio del secolo scorso, furono divisi da confini artificiali tra le nazioni. Anche vivendo in paesi diversi, sono rimasti in comunicazione per via parentale, e tra parenti ci sono stati anche matrimoni. Con lo scoppio della recente guerra civile, sono stai esposti a discriminazione da parte delle altre popolazioni e hanno cercato di scappare nelle città dove vivevano altri parenti. C'è una semplice realtà per loro, anche se vivono in paesi diversi; condividono il medesimo destino. Hanno una bassa qualità di vita, sono umiliati, disprezzati, discriminati e ostracizzati sul lavoro da gruppi predominanti rispetto agli zingari.


Gli zingari che hanno vissuto in Siria negli ultimi due anni, si sono trovati in una guerra dove non avevano un lato in cui schierarsi. In un'area abbandonata, una stazione dalle parti di Gaziantep, ho incrociato un gruppo che cercava di vivere in tende di teloni e plastica. Il campo è abitato principalmente da donne e bambini. Gli uomini si sono spostati più vicino alla città, nella speranza di un lavoro. I bambini corrono all'interno delle tende, al cui interno ci sono solo alcune coperte, con un pezzo di pane secco in mano. Vengono da Aleppo. "I ribelli erano entrati in città. L'esercito ci disse che aeroplani da guerra stavano per bombardare le nostre case e che dovevamo andarcene. Così abbiamo abbandonato le nostre case e i nostri averi e siamo partiti. Le notizie arrivate sinora dicono che adesso è tutto bombardato. Non abbiamo più una casa." dice la ragazza, tatuata sul volto e sulle mani. Poi ho chiesto: "Con quale fazione stavate?" Risponde: "Per noi non faceva alcuna differenza. Le nostre case sono bombardate, eravamo tristi e miserabili, ed ora tutti siamo senza cibo."

Ho discusso con un uomo di nome Hasan sui Dom della Siria. Hasan ha 17 anni, è sposato e ha 2 figli. Ha piazzato la tenda in una quartiere di Nizip dove vivono i Dom. Lo hanno aiutato a piantare la tenda. Dentro vivono in 9 in tutto, inclusi suo suocero, sorelle e fratelli. Hasan parla fluentemente domari, curdo e arabo. Ammette di essere un Domari. Gli zingari venuti dalla Siria non possono parlare turco. Si presentano come Turchi e quelli che parlano il turco sono soprattutto Curdi e zingari del Turkmenistan. Indica un'altra tenda e dice: "Non credergli, dicono di essere Curdi, ma sono parenti miei e vivevano per strada dietro la mia casa ad Aleppo." Abbiamo continuato a parlare dei suoi parenti dentro e fuori la Siria.

 Da Hasan e da altre persone con cui ho parlato, ho ottenuto queste informazioni: Latakia è dove gli zingari lottano per sopravvivere, ci sono attacchi aerei regolari. Dicono che la gente emigra nelle città della Siria Occidentale, come Sham, o in città controllate dalla comunità-società curda, come Afrin, Kobani o Qamishli. Quanti di loro sono artigiani come dentisti, fabbri, circoncisori, intessitoti di setacci, musici e lattonieri, non riescono ad esercitare i loro mestieri per l'industrializzazione, la modernizzazione della produzione e le leggi. Hasan in Siria lavorava nelle costruzioni, se c'era bisogno di lui per lavorare in Turchia ci andava. "I lavoratori turchi prendono 80 lire (1 lira turca = 0,33 euro, ndr.), però noi lavoravamo per 40, anche se per noi non c'era molto lavoro. Di solito lavoriamo una volta alla settimana. Presto, la mia famiglia si trasferirà a Mersin, dove i bambini e gli adulti raccoglieranno le fragole. Sembra che questa guerra non debba finire mai e, quando lo farà, andrò ad Aleppo."

 Un affollato gruppo di richiedenti asilo, sotto un mandorlo appena fiorito ai bordi del deserto, si irrita quando mi vedono dietro all'imam Keskin della zona di Urfa. Non dicono che poche parole, anche se sono sicuri che non sono un dipendente pubblico. Le anziane lanciano maledizioni contro quanti ritengono abbiano causato "la loro situazione attuale" [...]. Mentre sto per andarmene, una di loro mi urla contro di "non fare sapere dove sono loro, scattando foto." Due giorni prima le tende degli zingari sono state date alle fiamme nel vicino distretto di Yenice, dalla polizia che agiva in seguito alle lamentele dei residenti. Nelle cronache non ci sono stati riferimenti agli zingari, solo un accenno sulla stampa nazionale a "bruciate le tende dei Siriani". I richiedenti è da due giorni che stanno cercando di scappare dalla polizia. Le autorità locali hanno impedito loro di fermarsi con le tende nel distretto, sia per i pregiudizi, che per le lamentele e l'inquinamento visivo.

 Ultimamente, gli zingari in cerca di asilo che dalla Siria fuggono nel nostro paese, cercano rifugio in appartamenti non rifiniti, capannoni e nei quartieri poveri. I loro parenti, che vivono qui, hanno piantato delle tende vicino alle mura delle loro case, anche se non hanno pane da condividere. Assieme vanno per le strade a raccogliere cartoni, beni fatiscenti e un pezzo di pane. Ma molti di loro sono ancora accampati in tende di emergenza, vicino a città, paesi e villaggi lungo il confine tra Mardin e Antakya.

 Sono stati accusati di furti e immoralità, discriminati dagli Arabi, Curdi e Turchi che risiedono nei campi, anche se riescono a mimetizzarsi in quegli stessi campi per la loro capacità di parlare quelle lingue, dopo essersi inseriti regolarmente. D'altra parte sono discriminati ed esposti ai medesimi pregiudizi da chi gestisce i campi, fin quando questi ultimi non riescono a demotivarli a sostare lì.

La maggior parte di loro è fuori dai campi ed è tornata nuovamente ad uno stile di vita nomade, per non essere umiliati dai "gagé" e non essere rinchiusi dietro il filo spinato. Partiranno per lavorare come joppers (braccianti o manovali senza qualificazione, ndr.) nelle regioni mediterranee ed interne anatoliche, come forza lavoro a buon mercato, quando le temperature si alzeranno. Si dice che lavorino in queste aree per 5 lire turche a testa per giorno.

Concludendo, gli zingari sono state le vittime della "guerra civile" iniziata tra diversi gruppi etnici che avevano convissuto. Gli zingari nei Balcani hanno patito particolarmente la disintegrazione dei paesi del blocco comunista. In Iraq, migliaia di zingari sono stati obbligati all'immigrazione dalle bande armate degli sciiti radicali, per "la loro insufficiente fede nell'islam". Allora, molti si rifugiarono in Siria. Durante le rivolte in Medio Oriente, entrate ora nel terzo anno, gli zingari si sono ritrovati nel mezzo dei conflitti, ripetendosi la storia. Le notizie provenienti dalla stampa riferiscono che le loro condizioni di vita stanno diventando sempre più problematiche.

Le nuove autorità di questi paesi hanno intrapreso una nuova strategia di fronte a queste rivolte: solo promesse evasive a minoranze etniche e religiose, zingari compresi. Finché queste tematiche verranno trascurate dai politici, e verranno trascurate l'uguaglianza religiosa ed etnica, oltre alla pace, la struttura multiculturale del Medio Oriente continuerà a deteriorarsi.

Syrian refugees are being ignored: The Gypsies

 by Kemal Vural Tarlan Documentary Photographer


    A young graduate peddler initiated the civil commotion known as “Arab Spring” in Tunisia on the 17th of December, 2010. This uprising took place on Arab street which then spread throughout the Middle East. As a result of this uprising, several dictatorial regimes in the Middle East, which have been in power almost half a century, have been losing power one by one. When the uprising reached Syria in March 2011, it was assumed that the Baas regime would lose power shortly thereafter. The expectation was that there would be a regime change in Syria. On the contrary the Syrian regime is still standing due to religion the ethnic diversity of Syria, geographical location political links among diverse groups under the Bass regime and international stability.


   The war is now in its 3th year; and has caused over 70 thousand deaths throughout Syria. Millions from various ethnic groups have had to flee their homes and hometowns. Over a million Syrians have left their country to flee to neighboring countries some of them were force to immigrate to comparatively safer cities outside of Syria. Today, they are trying to survive in camps and rental flats in these neighboring countries. For over a year, I have been conducting a photographic documentary with regard to Syrians who are acknowledged as “guest” in cities near Syria`s borders and as refugees or asylum seekers by international law.  I have been photographing these individuals as they are working on farms or as they are sweating through daily factory work fleeing minefields in fear, staying in their tents or flats in tears. Most recently, I have been trying to photograph every moment in their lives in order to be a witness to history.

The reality of the Syrian people is as similar as in this region itself, together among different ethnicities, beliefs and cultures, leading us to understand a common sequence of

    Throughout these people and communities, there is an ancient group who have been living not only in Middle East but also throughout the world. There are hundreds of thousands of gypsies, known as Dom, Dummi, Nawar, Kurbet and Zott, who are able to speak several of local languages in addition to Kurdish, Domari, Turkish and Arabic. These gypsy groups live throughout Syria as nomads or have established themselves, settling and integrating among Syrian locals.. In the beginning of this century, gypsies were divided by artificial borders of other nations. Even though they are living in different countries, they have been being in communication between their relatives. There have also been marriages between relatives. After the outbreak of the most recent civil war, they were exposed to discrimination by other people and have tried to flee to cities where other relatives are living. There is a simple reality for these people even if they live in different countries; they share the same destiny. These people, who have a very low quality of life, are humiliated, scorned, discriminated against and ostracized out of work by groups more dominant than the gypsy groups.

        Gypsies who have lived in Syria over the last 2 years have found themselves in a war where they have no side. In an empty area, in a station near Gaziantep. I came across a group of people who try to live in cloth and plastic tents. This camp consists of mostly women and children. The  men have moved to districts closer to the city  in hopes of finding jobs. Children run around inside the tents, with a piece of dry bread in their hand and nothing other than few blankets inside the tents. They came from Aleppo. “Opponents entered our hometown. Syrian Army came to tell us war planes are going to come and bomb our homes and that we must leave. So we abandoned our houses and property and left. News has since arrived that it is now bombed. We no longer have houses.” said young women, who had tattoos on her hands and face. Then I asked the question “Which side were you supporting?” -She answered“ For us there is no difference between sides.  Our houses are bombed; we were miserable all the time, and now we’re all in need of food.

A man named Hasan and I have had a conversation about Dom people in Syria. Hasan is 17 years old, married and has 2 children. He placed his tent in a district in Nizip where DOM people live. He pitched his tent with help from people who live in the district. In their tent there are 9 people in total, including his father-in-law, sisters and brothers. Hasan can speak fluent Domari, Kurdish and Arabic. He admits that he is a Domari. Gypsies who came from Syria cannot speak Turkish. They introduce themselves as Kurdish and those who speak Turkish are primarily Kurdish and gypsies from Turkmenistan. He points his finger to another tent and says: “ don’t believe them they say they are Kurdish but they my relatives and used to live on the road behind my house in Aleppo.”  We continued to talk about his relatives in and around Syria.





           I have gained these information from Hasan and other people that i have spoken to; Latakia is the place gypsies fight hardly as well as air attacks happens hardly. They say that people had to immigrate to cities that in west Syria for example like Sham or cities that controlled by Kurdish community/ society like Afrin, Kobani or Qamishli.  Those, who are indeed craftsmen such as dentist, blacksmith, circumciser, sieve-maker, musician and tinsmith, can`t carry out their crafts due to industrialization, modernization in production and laws.  Hasan was a construction worker in Syria; if they needed him to work in Turkey,  that is where he went for work. "Turkish employers work for 80 lira; however, we work for 40 lira even though there isn't much work for us. We usually only work once a week. Soon, my family will move to Mersin where children and adults alike will harvest strawberries.  It looks like this war will never end; and when it does, I will go to Aleppo."


    A crowded group of asylum seekers under an almond tree which just came into bloom  on the edge of a wasteland get irritated when they see me  behind the Imam Keskin district of Urfa. They don’t speak more than a few words even if they were sure that I’m not a public servant. The old ladies curse people who they feel caused “their current situation” as they leaned their backs against an almond tree, among the almond flowers. While I was leaving there, one of them was yelling at me “don’t let them know where we are by taking pictures.” Two days ago, Syrian Gypsies` tents were burned to ruins in the Yenice district nearby by police who acted upon complaints from residents around that district. There were no references to gypsies in the news, only mentioning that the “Syrians` tents were burned” in national press. The asylum seekers had been trying to run away from police for the last two days here. They were forbidden from staying in the tents in these districts by local authorities due to prejudice, complaints and visual pollution.


In recent days, the gypsies sought asylums from Syria fleeing to our country mostly try to live in crude flats, sheds, and around poor districts. Their relatives, who live here, set up tents near their house walls even if they don’t have any bread to share. They go together to collect papers, dilapidated goods and a piece of bread from streets. But many of them still live in crude tent which are set up near cities, towns or villages along with border from Mardin to Antakya.




They were accused of stealing and immorality, discriminated against by Arabs, Kurds, and Turkish residents in camps even if they managed to hide themselves in those camps due to their ability to speak Arabic, Turkish and Kurdish somehow after entering the camps successfully.  On the other hand, they were discriminated agians and exposed the same prejudiced acts of the camps` management until they no longer have the desire to stay in those camps.


         Most of them have been staying away from camps and have returned to a nomadic life style again in order to be not humiliated by “gadjos” and not being imprisoned in wire netting. They have been preparing to go to work as  joppers in Mediterranean and Mid Anatolian region as a cheap labor force the as temperatures increases. It is said that they are working in those areas for 5 TYL per person per workday.

 The Gypsies Are In a Tight Spot: Helpless People of Middleeast

    It comes as a surprise to many Egyptians that the word “Gypsy” originates from “Egyptian”: a medieval misconception linked to the mysterious Eastern travelers to Egypt. It continues to amaze Egyptians today that there are Egyptian Gypsies – or at least, that there are groups of people who are sometimes identified as Eastern Gypsies, or Dom, who are often viewed as possessing the psychic and magical powers often attributed to European Roma, and who have experienced similar marginalization and pariah-like status.        

    Eastern Gypsies are called Dom; different sub-groups are identified in Syria, Turkey, Israel and Egypt. However, whereas Doms and the Roma people have been dramatically stigmatized in most of Europe and some Middle Eastern countries, Doms in Egypt are not officially recognized, in part because religion is the main identifier in Egypt. The Egyptian national identity card, which identifies the religion of its holder, offers a choice between three religions: Christianity, Islam and Judaism. Up until very recently, people who were of a different religion than the official ones were simply denied access to a national identity card. Since religion is the official marker, other markers, such as ethnicity, are not used; groups whose identity would be defined in ethnic terms – the Bedouin, the Nubians, and, of course, the Doms – are socially ignored.

    Lacking either identity-based categorization or statistical representation, it is almost impossible to estimate the size of Egypt’s Dom population. The main providers of data are evangelical organizations, who estimate the group to include between one and two million people, most of whom are Muslim. Doms in Egypt are divided into different sub-groups or tribes, a concept which is also more meaningful in a Middle Eastern context. Among the tribes names are the Ghagar, the Nawar, the Halebi – words which are also insults in Arabic. Evangelical organizations suggest that Ghagar, which means “vagrant,” may be the largest group of Egyptian Doms.

    Since the Doms do not exist officially, there has been no attempt to either eradicate or assimilate them. In Europe, forced integration and marginalization seem to be the only two possible outcomes for the Roma groups, whose nomadism has often been perceived as defiance, or affinity with adverse allegiances. In Egypt, by contrast, nomadism has been historically an integrated aspect of the Egyptian society, even if nomads have been throughout the twentieth century regarded as anachronistic; furthermore, nomadism in the Middle East has mostly been associated with Bedouins and nomadic pastoralists, not with Gypsies. 

    The Egyptian state, then, seems oblivious to the existence of Gypsies, but are they nonetheless present in collective representations and imagination? The late Nabil Sobhi Hanna conducted ethnographic research about 50 years ago among the semi-nomadic Ghagar communities in the area of Sett Ghiranaha, in the Nile Delta region. The Ghagars he described often lived on the edge of villages, and had very specific occupations: horse and donkey dealers, iron workers and entertainers. More recently, many have established themselves in neighborhoods of downtown Cairo, Sayida Zeinab or the infamous City of the Dead, where they are metal workers, blacksmiths, “tinkers,” wool traders, shearers, saddlers, musicians and dancers or engaged in small trade as peddlers. They sometimes resort to begging, like many poor urban dwellers. Their neighbors in the City of the Dead are the Zabaleen, Orthodox Copts who are often trash collectors. While the vast majority of Doms are in fact sedentary, their contemporary activities are still linked to short-term spatial mobility: they work at short-term jobs, they occupy rented houses, they may move from place to place within a neighborhood. They still seem to exist on the margins of Egyptian society. 

    While most Egyptians are not aware of the presence of Gypsies, upon giving it more thought. many acknowledge there are indeed Gypsies in Egypt, mentioning that they may have encountered women telling fortunes, travelers in rural areas, thieves or entertainers in religious festivals. Although Doms are not fully identified, they seem to exist at the margins of people’s subconscious, and can easily materialize in specific contexts and by fragments. 

    The figure of the “Gypsy” is often more present in the countryside: they may belong to yet another tribe in the complex rural system. Gypsies are known in a fragmented way for their contribution to Egyptian music or through the Ghawazee, belly dancers of the Nawar tribe known as beautiful temptresses. The Ghawazees were Harem dancers, who were banished from Cairo in the nineteenth century – later to be romanticized in movies such as the 1950s blockbuster, Tamr Hindi, in which a wealthy young man falls in love with a Ghawazee and tries to make a respectable person out of her. He fails, and the Ghawazee stays where she belongs. Some boundaries cannot be crossed. 

    Gypsies also perform as entertainers during Moulids – part pilgrimage, part carnival and part mystical Islamic ceremony. In Egypt, Moulids are not limited to the Prophet’s birthday (Moulids en Nabi), but can also refer to the celebration of local Sufi saints, often attracting the attention of Egyptian authorities because Moulids are approved by Shia and Sufi authorities but not by the Sunni, the Egyptian majority. Despite official disapproval, Moulids are widely practiced; they are similar to Christian carnivals, a time of anarchy and license, where usual norms can be broken: gender segregation is discarded, sexual taboos are forgotten, people dance in a state of general hysteria. Doms are very much part of the Moulid, which is not surprising given their association with entertainment and immoral arts. Women dance and men play music. Dom women do what respectable females may not, that sort of middle role that keeps them in the Simmelian stranger category. 

    So, who are the Gypsies of Egypt? Not officially recognized, they are known by the population as nomads and horse dealers in rural Egypt, or as entertainers, Moulids dancers and Ghawazees, fortune tellers and plain beggars in more urban areas. All in all, they are mostly part of poorer Egyptian communities, marginalized and ignored. Much as Edward Said suggested the Orient was shaped by European Orientalists in the nineteenth century, Gypsies were “othered” and constructed as exotic (oriental) others within the European boundaries. Ironically, in Egypt Gypsies have also been orientalized: the characteristics attributed to them are strikingly similar to those associated with the Orient, or with Gypsies inside Europe. The trichotomy of danger, revulsion and attraction, that was associated with Arab males (dangerous fanatics, etc.) or women (sensual Harem creatures, etc.), is also associated with Gypsies. The males are seen as untrustworthy and thieves, the women as mysterious, dangerous (fortune tellers, spell casters) and tempting, as belly-dancers, Ghawazees or prostitutes. 

    Studying Doms in Egypt is particularly fascinating because of the questions their experiences raise: Are there transnational Gypsy practices and identities that encompass borders and nation-states? How are these practices and identities constructed and what is their function? Are the Dom/ Roma the eternal pariahs? Are they the eternal threat to the national identity? And how does a country like Egypt deal with such minorities, both religious and non-religious? 

Direct all correspondence to Alexandra Parrs

Global Dialogue


In conclusion, the Gypsies were the victims of the “civil war” which started among those who have been living together among various religious and ethnic groups. Gypsies in the Balkans suffered significantly during the disintegration of Communist Bloc countries. Thousands of gypsies were forced to immigrate from where they had lived by armed radical Shiites in Iraq due to “their insufficient Islamic believes”. At that time, most of them had to take refuge in Syria. During the uprising in Middle East which has now entered its third year, the gypsies find themselves in the middle of conflicts as history repeats itself. News coming out of the press  claims that the living conditions among gypsies is becoming more troublesome.


The new authorities in these countries have taken on a new strategy as a result of these uprisings; regarding religious and ethnic minorities, including gypsies, and have not taken any physical steps, only evasive promises.  As long as these subjects are neglected by politicians, and the equality of religious and ethnic minorities, in addition to overall peace and equality, are overlooked, the multicultural structure of the Middle East will continue to deteriorate.



Komşudan gelen Çingeneler

Taraf olmadıkları bir savaşın ortasındaki Suriyeli Çingenelerden sığınmacı olarak Türkiye'ye gelenlerin sayısı belli değil…  Haber: KEMAL VURAL TARLAN* / Arşivi

Suriye ’de üçüncü yılına giren savaş, 70 binin üzerinde insanın canına mal oldu. Her etnik gruptan, milyonlarca insan yaşadıkları yerlerden ayrılmak zorunda kaldı. Bunlardan bazıları da Suriye’de Dom, Dummi, Nawwar, Kurbet, Zott gibi adlarla bilinen, Domca, Kürtçe, Türkçe ve Arapça dillerinden birkaçını konuşabilen, yerleşik ve yarı göçebe yüzbinlerce Çingene. Onlar da göç dalgasıyla akrabalarının yaşadıkları kentlere ulaştılar ama göçte bile diğerleri tarafından horlanıyor, dışlanıyor, aşağılanıyor, işsiz bırakılıyor, ayrımcılığa uğruyorlar. Yani ekonomik ve toplumsal olarak ‘sıfır noktasındaki’ bir halk olarak varolmaya çalışıyorlar. Üstelik, Suriyeli Çingeneler iki yıldır kendilerinin tarafı olmadıkları bir savaşın ortasındalar. 
Gaziantep otogarına yakın boş bir arazide, bez ve plastik çadırlarda yaşamaya çalışan bir gruba rastlıyorum. Kadınlar ve çocuklar çoğunlukta, erkekler iş bulmak umuduyla yakın mahallelere gitmişler. Çocuklar ellerinde kuru ekmeklerle koşturuyorlar çadırlarda, birkaç battaniye dışında, neredeyse hiçbir şey yok. Halep’ten gelmişler. “Mahallemize muhalifler girdi, askerler gelip burayı uçaklar bombalayacak, terk edin dediler, biz de evlerimizi bırakıp çıktık. Haber geldi bombalanmış, artık evlerimiz yok” diyor, elleri ve yüzü dövmeli genç kadın. Peki siz hangi tarafı tutuyordunuz manasındaki soruma, “Bizim için değişen bir şey yok, evlerimiz yıkıldı, zaten her zaman perişandık, şimdi ekmeğe muhtaç olduk” diyor. Sığınmacı Çingeneler’in sayıları hakkında tahminde bulunmak çok zor. Ama kişisel görüşmelerimin sonucunda Antep’te kamplar dışında kalanların 1000-2000 arasında olduğunu söylemek mümkün. Antep’in Karşıyaka, Çıksorut ve Şirinevler gibi Çingenelerin yaşadığı mahallelerde de çok fazla sığınmacı var. Ve tabii ki kentin çeperindeki tarihi Çingene konaklama yerlerinde göçebe gruplarla sık karşılaşmak mümkün.

 “Burada olduğumuzu bilmesinler”

17 yaşındaki Hasan, evli ve iki çocuğu var. Nizip’te Domların yaşadığı mahallenin hemen yanına, mahalledekilerin yardımlarıyla kurmuş çadırını. Eşinin babası, kız kardeşleri ve erkek kardeşleriyle toplam dokuz kişi kalıyorlar. Domca, Kürtçe ve Arapçayı iyi biliyor. Dom olduğunu saklamıyor. Suriye’den gelen Çingeneler, eğer Türkçeyi bilmiyorlarsa, Kürt olarak tanıtıyorlar kendilerini, Türkçe bilenler Türkmeniz diyorlar. Karşıdaki çadırı gösteriyor, “İnanma sen onlara, Kürt olduklarını söylüyorlar ama onlar bizim akrabalarımız, Halep’te arka sokağımızda oturuyorlar” diyor. Suriye’deki akrabalarından ve Suriye’den konuşuyoruz. 
Hasan’la ve daha pek çok konuşmadan sonra durumu şöyle özetlemek mümkün: Suriye içerisinde kalan Çingeneler, çatışmaların ve hava saldırılarının daha az olduğu Lâskîye, Şam gibi daha batı illerine ya da Kürtlerin denetimindeki Afrin, Kobani, Kamışlı gibi kentlere göç etmek zorunda kalmışlar. Demircilik, kalaycılık, kalburculuk, dişçilik, sünnetçilik, müzisyenlik gibi meslekleri yapan bu topluluklar, son yıllarda gerek sanayileşme ve üretimin modernleşmesi gerek yasalardan kaynaklı yasaklardan dolayı zanaatlarını icra edemez duruma gelmişler. Yalnızca müzisyen gruplar, düğünlerde ve eğlencelerde müzik yaparak hayatlarını devam ettirebiliyorlar. Diğerleri ise inşaatlarda demircilik, hurda ve kâğıt toplayıcılığı gibi geçici işlerde ve tarımda mevsimlik işçi olarak, çok düşük ücretlerle çalışıyorlar. 
Hasan da Suriye’de inşaatlarda demir işçisiymiş, burada iş olursa çalışıyor. “Türkiyeli işçiler 80 liraya, biz 40 liraya çalışıyoruz ama yine de iş yok. Haftada bir ancak iş oluyor, yakında buradaki akrabalarımla Mersin’e gideceğiz, çilek toplamaya, çoluk çocuk çalışırız, nasılsa savaşın biteceği yok, savaşın bittiği gün dönerim Halep’e” diyor.
Urfa’nın İmam Keskin semtinin arkasındaki boş arazide, yeni yaprağa dönmüş badem ağacının altına sığınan kalabalık grup, beni görünce tedirgin oluyor. Kamu görevlisi olmadığıma emin olsalar da birkaç cümleden fazla konuşmuyorlar. Yaşlı kadınlar sırtlarını badem ağaçlarına dayamış, dökülmüş badem çiçekleri arasında “onları bu duruma getirenlere” beddualar ediyor. Ayrılırken ardımdan bağırıyor biri: “Fotoğraf çekme, burada olduğumuzu bilmesinler.” Bilinmemek önemli. Çünkü birkaç gün önce onların olduğu yere yakın Yenice mahallesindeki boş arazideki Suriyeli Çingenelere ait 50’ye yakın çadır, zabıta ve polislerce sökülüp yakıldı. Çevredekilerin rahatsızlıkları ve şikayetleri üzerine elbette. Ulusal basında “Suriyelilerin çadırları sökülüp yıkıldı” başlığıyla yer bulan haber içerisinde Çingenelere dair bir tek kelime yoktu. Birkaç gündür buraya sığınmış olan aileler, polis ve zabıtalardan kaçmaya çalışıyor. Özellikle yerel yönetimlerin görüntü kirliliği; yerel halkın ise önyargılardan kaynaklı şikayetleri nedeniyle çadırlarda barınmalarına da izin verilmiyor. 
Suriye’den ülkemize sığınan Çingeneler, çoğunlukla kentlerin yoksul semtlerinde derme çatma evlerde, barakalarda yaşamaya çalışıyor. Buradaki akrabaları, paylaşacak ekmekleri olmasa da, evlerinin duvar diplerinde onlara çadırlar kuruyor. Hurda, kâğıt ve bir parça ekmek toplamaya birlikte çıkıyorlar. Ama hâlâ büyük bir çoğunluğu Mardin’den Antakya’ya sınır boyunca kentlerin, kasabaların ve köylerin çevresinde derme çatma çadırlarda yaşamaya çalışıyor.

Günlük 5 lira, Bir şekilde kamplara girebilmeyi başaranlar, kendilerini bildikleri dillere göre Kürt, Türkmen, Arap olarak gizlemeye çalışsalar da, kampın Arap, Kürt ve Türkmen sakinleri tarafından dışlanıyor ya da hırsızlıkla ve ahlaksızlıkla suçlanıyorlar. Diğer yandan kamp yönetimlerinin de önyargılı tutumlarına maruz kalıyorlar ve kamplarda barınamaz hale geliyorlar. 
Pek çoğu da, tel örgüler içine hapsolmamak, gadjoların aşağılanmalarına uğramamak için kamplardan uzak duruyor ve yeniden göçebe hayata dönüyor. Niyetleri, havaların ısınması ile birlikte mevsimlik işçi olarak Akdeniz ve Orta Anadolu bölgelerine ucuz işgücü olarak gitmek. Gidenlerin Çukurova’daki tarlalarda günlük 5 liraya çalıştığı söyleniyor.
Çingeneler yüzyıllardır birlikte yaşadıkları halklar, etnik ve dinsel gruplar arasındaki “içsavaşların” kurbanları oldu. Balkanlar’daki Romanlar büyük acılar çekti. Irak’taki onbinlerce Çingene silahlı radikal Şii gruplar tarfından, “yeterince Müslüman olmadıkları” gerekçesiyle, yaşadıkları yerlerden göçe zorlandı. Pek çoğu o dönem Suriye’ye sığınmak zorunda kaldı. Mısır’da sayıları milyonları bulan Çingene topluluklarının yaşam koşullarının gittikçe zorlaştığına dair uluslararası basından gelen haberler de durumun hiç de iyiye gitmediğini gösteriyor. 

* Belgesel fotoğraf sanatçısı